Hukuk Büroları İçin Yerel Yapay Zekâ Kurulumu

Hukuk bürosunda yerel yapay zekâ, dil modelinin ve belge aramanın büronuzun kendi sunucusunda çalıştığı kurulumdur. Dosya içeriği, aranabilir kopyalar, sohbet geçmişi ve kayıtlar da sizin belirlediğiniz ortamda kalır.

Gerekçe mesleğin kendisinden gelir. Avukatlık Kanunu md. 36 sır saklama yükümlülüğünü düzenler. Türkiye Barolar Birliği (TBB) Disiplin Kurulu’nun yayımlanmış bir kararında, vekillik ilişkisi sona erse de bu yükümlülüğün sürdüğü belirtilir. Müvekkil dosyasını işleyen bir yapay zekâ aracı da bu yükümlülüğün içindedir. Verinin hangi sunucuya gittiğini, kimlerin gördüğünü ve kaydının tutulup tutulmadığını büro olarak cevaplayabilmeniz gerekir.

TBB rehberi bu noktada “kapalı sistem” kavramını kullanır. Rehbere göre kapalı sistemde veri üçüncü tarafların eğitim veri setlerine girmez ve üçüncü taraflarla paylaşılmaz; erişimler ve log kayıtları denetlenebilir; sözleşmesel ve teknik güvenceler vardır. Rehber, hassas dosyalarda veriyi büro denetimindeki kapalı bir bilgi deposunda tutup sorgu anında getiren (RAG benzeri) yaklaşımları ve mümkün olduğunda yerel (on-premise) çalışan sistemleri tercih eder.

Bu tanımın teknik tarafını yerel kurulum karşılar. Sözleşme ve büro içi kurallar ise kurulumla gelmez; onları yazıya dökmek size düşer.

TBB rehberi, yapay zekâ kullanımını risk düzeyine göre sınıflandırır ve dava ile icra dosyası evrakı analizini en sıkı güvence isteyen gruba koyar. Rehberi TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu hazırladı; TBB duyurusuna göre 28 Ağustos 2026’da yayımlandı.

Rehber kullanımı dört grupta ele alır:

• Serbest yardımcı kullanım: Genel mevzuat araştırması, anonim konu planı, kamuya açık metin özetleme. Müvekkil verisi girilmez.
• Sınırlı ve kontrollü kullanım: Anonimleştirilmiş belge özeti, sözleşme karşılaştırması, dilekçe ilk iskeleti, müvekkil e-postası taslağı. Veri maskeleme, onaylı araç, insan denetimi, kayıt ve ikinci göz incelemesi aranır.
• Özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım: Hassas veri içeren belge inceleme, dava ve icra dosyası evrakı analizi, sağlık, adli sicil ve vergi bilgileri, ticari sır ve stratejik müzakere belgeleri. Rehber bu grup için kapalı sistem, yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü, yurt dışı aktarım analizi, erişim sınırı ve loglamayı zorunlu sayar.
• Yasak kullanım şekilleri: Anonimleştirilmemiş müvekkil verisinin güvencesiz araçlara girilmesi, denetimsiz çıktının mahkemeye sunulması, yargı mensuplarının profillenmesi gibi uygulamalar.

TBB, rehberin yapay zekâyı yasaklamadığını, güvenli ve bilinçli kullanım için ilke koyduğunu vurguluyor. Rehber tavsiye niteliğindedir. Bu sayfa onun hukuki yorumu değildir; hangi işin hangi gruba gireceğine büro ve sorumlu avukat karar verir.

Yerel kurulum rehberin teknik güvencelerinin bir kısmını doğrudan sağlar; yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü ve insan denetimi gibi büro sorumluluklarını ise tek başına karşılamaz. Üçüncü gruptaki güvenceler şöyle ayrışır:

Kısacası kurulum “kapalı sistem” zeminini kurar; KVKK ve meslek yükümlülükleri büronuzda sürer.

Yerel yapay zekâ, yetkili avukatların erişebildiği dosyalarda özet, karşılaştırma, kaynaklı arama ve taslak işlerini hızlandırabilir. Aşağıdaki beş işin her birinde son söz avukatındır; sistem hukuki görüş ya da karar üretmez.

Bu işlerin hazırlıksız bir modelde nasıl sonuç verdiğini kendimiz ölçtük. Hiçbir özelleştirme yapılmamış gemma4:26b, tek ekran kartlı bir bilgisayarda kurgusal bir dava dosyasındaki 16 olayın 16’sını sırasıyla çıkardı, sözleşmenin iki sürümü arasındaki 10 değişikliğin 9’unu buldu ve 30 gelen evrakın hepsini doğru sınıflandırdı. Arşivde olmayan bir bilgiyi sorduğumuzda uydurmak yerine “bulunamadı” dedi. Ölçüm yöntemi ve modelin zorlandığı yerler Gemma 4 ile hukuk bürosu testi yazısında.

Hangi işin hangi risk grubuna girdiğine siz karar verirsiniz. Biz, seçtiğiniz işleri kendi belgelerinizle pilotta sınarız.

Erişim avukat ve dosya bazında tanımlanır ve arama sırasında da uygulanır; dosya listesini gizlemek yetmez. Yetkisi olmayan biri soru sorduğunda, başka müvekkilin belgesinden bilgi gelmemelidir.

Hukuk bürosunda bu ayrım üç yerde önem kazanır:

• Çıkar çatışması: Menfaati zıt tarafların dosyalarını ayrı alanlarda tutabilirsiniz. O alana yetkisi olmayan hesap, belgeyi ne arama sonucunda ne de modele giden bağlamda görür.
• Büro içi roller: TBB rehberi stajyer, sekreterya, avukat, sorumlu ortak ve dış danışman için yetkilerin ayrılmasını önerir. Stajyer ve personelin, avukatın açık talimatı olmadan müvekkil verisi içeren dosyalarda yapay zekâ kullanmamasını da ister.
• Dosya kapanışı ve görev değişikliği: Bir avukat dosyadan ayrıldığında ya da dosya arşive kalktığında erişim kapanmalı; arama dizini ve yedekler de buna uymalıdır.

Pilotta yetkisi olmayan bir hesapla başka dosyalara yönelik sorular sorarak bu ayrımı sınarız. Kimin neye erişeceğini ise siz belirlersiniz.

Sağlayıcıya, verinin nerede işlendiğini, kimlerin eriştiğini ve neyin kayda geçtiğini sorun. TBB rehberi araç değerlendirmesi için yedi kriter (veri kaynağı ve kalite, veri lokasyonu, model eğitimi, güvenlik, şeffaflık, insan denetimi desteği, sözleşmesel güvence) ve bir tedarikçi soru listesi verir. Bu kriterleri yerel kurulum için sorulara çevirdik; hangi firmayla çalışırsanız çalışın, görüşmede bunları sorun.

1. Verilerim hangi sunucuda ve hangi ülkede işleniyor, saklanıyor? Cevap kendi ortamınızsa, dışarıdan erişim olup olmadığını da sorun.
2. Belgelerim, istemlerim ve çıktılarım model eğitiminde ya da ürün geliştirmede kullanılıyor mu? Cevabı yazılı isteyin.
3. Sistem dışarıya bağlanıyor mu? Hata bildirimi, kullanım verisi, belge okuma servisi, güncelleme ve uzaktan destek bağlantılarının tek tek sayılmasını isteyin.
4. Üçüncü taraf bir bileşen ya da alt sağlayıcı var mı? Varsa kim? Değişirse size haber verilecek mi?
5. Erişimi nasıl sınırlıyorsunuz? Dosya bazlı yetkinin arama sırasında çalıştığını nasıl test ettiklerini sorun.
6. Hangi kayıtlar tutuluyor? Saklama süresini, silme imkânını ve kayıtlara kimin eriştiğini öğrenin.
7. Yanıtlar kaynak gösteriyor mu? Çıktıyı belgeyle karşılaştırabilmeniz için kaynak izleme ve düzeltme imkânı gerekir.
8. Model ve güncellemeler nereden, nasıl geliyor? Model lisansını, sürüm değişikliğinin nasıl test edildiğini ve geri dönüş yolunu isteyin.
9. Veri ihlali olursa ne olacak? Bildirim ve sorumluluk düzeni yazılı olmalı.
10. Kurulumdan sonra bakım ve donanım kimde? Güncelleme, destek ve donanım sorumluluğunun nasıl paylaşıldığı sözleşmede yer almalı.
11. Çıktının doğruluğu için ne taahhüt ediyorsunuz? Güvenilir bir sağlayıcı hata oranlarını ve sınırlarını açıkça söyler; “hatasız” ya da “tam güvenli” diyen bir sağlayıcıya temkinli yaklaşın.

Bu liste hukuki bir kontrol listesi değil, teknik seçim için başlangıçtır. Sözleşme ve veri işleyen ilişkisi gibi konularda hukuk danışmanınızla çalışmalısınız.

Yerel yapay zekâ müvekkil verisinin nerede işlendiğini kontrol etmenizi sağlar; yanlış içtihadı, yetki hatasını ya da meslek yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Yerel çalışmanın büronuza uyup uymadığını varsayımlar değil, kendi belgelerinizle yapılan pilotun doğruluk, erişim ve performans sonuçları gösterir.

Donanım ve maliyeti avukat sayınız, aynı anda kullanım yoğunluğu, arşivinizin hacmi ve beklediğiniz yanıt süresi belirler. Yeni donanım önermeden önce mevcut sunucunuza bakarız.

İhtiyaç, büronuzun ölçeğine göre belirgin biçimde değişir. Birkaç avukatın ara sıra kullandığı küçük bir büroda tek sunucu ve daha küçük bir model yeterli olabilir. Yüzlerce dosyalık arşivde sürekli arama yapan orta ölçekli bir büro, belge okuma ve arama altyapısı için ayrıca kaynak ister. Birden fazla şube ya da şirket hukuk departmanında erişim ayrımı, yedekleme ve bakım ihtiyacı da büyür.

Belirleyici teknik etkenler:

• Model boyutu ve ekran kartı belleği: Büyük model daha fazla bellek ister. Ekran kartı belleği (VRAM) ve kullanılan sıkıştırma yöntemi bu hesabı etkiler.
• Dosya uzunluğu: Yüzlerce sayfalık dosyalarda modelin bağlam penceresi ve belgenin nasıl bölündüğü önem kazanır.
• Eş zamanlı kullanıcı: Aynı anda soru soran kişi sayısı yanıt süresini değiştirir.
• Belge hazırlama: Taranmış evrakı okumak ve arama dizinini kurmak işlemci, bellek ve depolama harcar.

Toplam maliyete kurulumun yanında enerji, lisans koşulları, yedekleme ve bakım da girer. Fiyatı varsayımla vermiyoruz; teklifi pilotta gördüğümüz iş yüküne ve birlikte belirlediğimiz kabul ölçütlerine göre hazırlarız.

Kurulum, büronuzun dosya ve veri sınırlarını belirlemekle başlar ve kendi belgelerinizle yapılan bir pilotla ilerler.

Dosya envanteri ve veri sınırı

Hangi belgelerin sisteme gireceğini, kimlerin erişeceğini ve hangi dosyaların dışarıda kalacağını sizinle birlikte netleştiririz. Çıkar çatışması ihtimali olan dosyaları bu aşamada ayırırız.

Mimari, model ve donanım seçimi

Modeli, belge arama bileşenlerini ve donanımı büronuzun iş yüküne göre seçeriz. Lisansları, dış bağlantıları ve güncelleme yöntemini de bu aşamada planlarız.

Kendi dosyalarınızla pilot

Pilotta, seçtiğiniz belgelerle doğruluğu, kaynak göstermeyi ve yetki ayrımını sınarız. Müvekkil dosyalarını pilota almak için gereken yetkilendirme ve bilgilendirme kararı size aittir; gerekirse pilota anonimleştirilmiş ya da örnek belgelerle başlarız. UYAP’tan alınan belgelerin (UDF biçimi dahil) işlenmesi teknik keşifte değerlendirilir.

Kurulum ve erişim yetkileri

Ortamı kurar, kullanıcı rollerini ve dosya izinlerini yapılandırırız. Dış bağlantıları, kayıtları ve yedeklemeyi kontrol ederiz.

Eğitim ve destek

Kullanım sınırlarını, çıktı denetimi adımını ve kayıt düzenini size aktarırız. Bakımı kimin yapacağı, güncelleme yöntemi ve destek kapsamı yazılı olarak belirlenir. Büronuzun yazılı yapay zekâ kullanım politikasını hazırlamak sizin ve hukuk danışmanınızın işidir; sistemi bu politikaya uygun yapılandırırız.

1. [1]Türkiye Barolar Birliği: Avukatlıkta Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Tavsiye Rehberi duyurusu (28.08.2026)barobirlik.org.tr↗
2. [2]Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu: Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi (2026, PDF)d.barobirlik.org.tr↗
3. [3]Türkiye Barolar Birliği: Disiplin Kurulu kararı (Avukatlık Kanunu md. 36)barobirlik.org.tr↗
4. [4]Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Yurt dışına aktarımkvkk.gov.tr↗